دوره 1، شماره 1 - ( پاییز و زمستان 1404 )
جلد 1 شماره 1 صفحات 117-101 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Rajabi E, Baghestany A A, Toosi M. (2026). Agricultural Tax Exemptions and Incentives in Selected Countries: Issues and Policy. Economy and Food Security. 1(1), 101-117. doi:10.61882/efs.2025.62
URL: http://efs.sanru.ac.ir/article-1-62-fa.html
URL: http://efs.sanru.ac.ir/article-1-62-fa.html
رجبی احسان، باغستانی علی اکبر، طوسی ماندانا.(1404). معافیتها و مشوقهای مالیاتی بخش کشاورزی در کشورهای منتخب: مسائل و سیاستها اقتصاد و امنیت غذایی 1 (1) :117-101 10.61882/efs.2025.62
1- موسسه پژوهشهای برنامهریزی، اقتصادکشاورزی و توسعه روستایی، تهران، ایران
چکیده: (1254 مشاهده)
چکیده مبسوط
مقدمه و هدف: اعطای معافیت ها، کسورات و هزینه های قابل قبول مالیاتی از مهمترین اجزای لاینفک هر نوع نظام مالیات است و بحث های نظری و تجربی متعددی در موافقت و مخالفت با فلسفه وجودی آنها صورت گرفته اند. طرفداران اعطای معافیت، کسورات و مالیات با نرخ صفر بر این باورند که اخذ مالیات از کم درآمدترین اقشار جامعه و حذف هزینه های قابل قبول شخصی در حوزه هایی مانند، کشاورزی و غذا، به صورت مستقیم بر کیفیت زندگی طبقات با سطح درآمدی پایین اثرگذار است و آنها را به عدم تمکین مالیاتی ترغیب می کند. این درحالی است که تضمین و تامین حداقل معیشت برای اقشار کم درآمد جامعه، از مهمترین وظایف هر دولتی به شمار می روند.
مطالعه ی حاضر در پی آن است که ضمن بررسی وضعیت معافیت و مشوق های مالیاتی جمهوری اسلامی ایران برای بخش کشاورزی، تجربه سایر کشورهای سازمان همکاری و توسعه اقتصادی در حوزه معافیت ها و مشوق های کشاورزی را ارائه نماید. استفاده از تجارب کشورهای موفق اقتصادی برای تسریع و کاهش احتمال عدم موفقیت معافیت های مالیاتی کشاورزی از اهمیت ویژه ای برخوردار است.
مواد و روشها: پژوهش حاضر از حیث هدف، کاربردی و از حیث روش و چگونگی جمعآوری اطلاعات تطبیقی تحلیلی است. از آنجایی که پژوهش های گسترده در زمینه معافیت ها و مشوق های مالیاتی در بخش کشاورزی در کشورهای منتخب صورت گرفته اند از این رو این پژوهش یک مطالعه تجربی توصیفی و اسنادی محسوب می شود. مقررات مربوط به داخل کشور از پایگاه اینترنتی سازمان امور مالیاتی و اسناد و منابع مورد نیاز مربوط به تجارب 34 کشور جهان از آمریکای لاتین، آمریکای جنوبی، اروپایی و اقیانوسیه، منتهی به سال 2020 میلادی از پایگاه اطلاعات سازمان توسعه و همکاری اقتصادی (OECD) برداشت شدند.
یافتهها: میزان معافیت های مالیاتی بخش کشاورزی ایران در سال 1401 تنها 3/5 درصد مالیات های مستقیم و 2/2 درصد مجموع درآمدهای مالیاتی است. این موضوع مبین آن است که معافیت ها به نفع سایر بخش های اقتصادی تخصیص یافته اند و بخش کشاورزی در تخصیص بهینه معافیت های مالیاتی، با توجه به سهم 10/4 درصدی از تولید ناخالص داخلی و 15 درصد اشتغال کشوری بهره مندی کمی دارد.
ترکیب سیاست های مالیات کشاورزی در 35 کشور مورد بررسی، به اشکال متفاوتی شامل مالیات بر درآمد، سود و عایدی سرمایه، حق بیمه تامین اجتماعی، مالیات بر حقوق و دستمزد و نیروی کار، مالیات بر دارایی (از جمله مالیات نقل و انتقال اموال) و مالیات بر کالاها و خدمات (شامل مالیات بر فروش و مالیات بر ارزش افزوده) طبقه بندی شده است. معافیت مالیاتی برای کشاورزان کوچک یا کم درآمد، معافیت های مالیاتی برای درآمد حاصل از محصولات خاص، معافیت های مالیاتی برای درآمد از مناطق خاص، معافیت مالیاتی برای درآمد حاصل از فعالیت کشاورزان جوان، معافیت های عایدی سرمایه، حسابداری نقدی، روش«متوسط مالیات بر درآمد»، مشوق های استهلاک، تخفیف های مالیاتی در مورد مالیات بر دارایی هنگام انتقال زمین و املاک کشاورزی برای فروش، هدیه یا ارث، و معافیت از پرداخت مالیات مشاغل محلی یا منطقه ای به صورت گسترده در بخش کشاورزی استفاده شده اند. علاوه بر این، امتیازات و مشوق های مالیاتی که سالیانه گذشته برای بخش کشاورزی ایجاد شده اند دیگر مورد بازبینی و اصلاح و تغییر قرار نگرفتهاند.
اغلب کشورها (مانند ایالات متحده و اتریش) با اجازه دادن به کشاورزان برای استفاده از حسابداری نقدی (یا عدم الزام آنها به نگهداری حساب) نسبت به سایر مشاغل که عموماً ملزم به استفاده از روش حسابداری تعهدی برای ارائه گزارشهای مالیاتی و محاسبه درآمد مشمول مالیات هستند، حمایت های مالیاتی خاصی را برای کشاورزان ارائه می کنند. در روش حسابداری نقدی، درآمدها و هزینه ها را در زمان دریافت یا پرداخت وجه نقد فیزیکی شناسایی می کنند. این به کشاورزان انعطاف پذیری قابل توجهی را در مورد زمان گزارش درآمد و هزینه برای مقاصد مالیاتی می دهد.
نتیجه گیری: امتیازات مالیاتی در نظام مالیات بر درآمد شخصی، بیشتر از رژیم های مالیات بر درآمد شرکت ها هستند (18 کشور از 35 کشور هیچ گونه رفتار ترجیحی را گزارش نمی کنند). در حالیکه این امتیازات به طور کلی، پایه مالیات و در نتیجه پرداخت خانوارهای کشاورز را کاهش می دهند، با هدف کاهش آثار مسائل خاصی مانند کاهش تنوع درآمد، جبران هزینه های بالاتر تولید در مناطق خاص یا برای کشاورزان جوان، کاهش هزینه های اداری برای مزارع کوچک با امکان استفاده از روش حسابداری نقدی و معافیت (بخشی از) سود سرمایه برای تسهیل نقل و انتقالات مزرعه ارائه شده است.
هنگامی که کشاورزان برای محاسبه درآمد مشمول مالیات حاصل از فعالیت های کشاورزی از روش ارزشگذاری یا برآوردی سایر فعالیت های مشابه به جای تعیین درآمد واقعی استفاده می کنند، حسابداری واحد کشاورزی برای آنها ضرورتی ندارد. این رویکرد ویژه، برای محاسبه درآمد مشمول مالیات مزرعه به زمانی برمی گردد که حسابداری در کشاورزی نادر بوده است. اگرچه در بسیاری از کشورها، سیستم مالیات ستانی رفتار مشابهی را در برابر درآمد مزرعه و مالیات سایر مشاغل خوداشتغالی نشان می دهد، اما هنوز تعداد قابل توجهی از کشاورزان در منطقه OECD از مزایای روش های ساده شده حسابداری برخوردار می شوند.
بسیاری از کشورها برای عواید سرمایه ای که در بخش کشاورزی ایجاد می شوند، حمایت های مالیاتی ویژه ای را ارائه می دهند. برای تشویق جانشین پروری و بازسازی مزارع و در نهایت بهره وری این بخش، سود سرمایه یا از مالیات بر درآمد در برخی کشورها مستثنی می شود، یا فقط سهمی از آن مشمول مالیات می شود. مزارع گاهی اوقات به گونه ای ارزش گذاری می شوند که سود آن صفر می شود.
مقدمه و هدف: اعطای معافیت ها، کسورات و هزینه های قابل قبول مالیاتی از مهمترین اجزای لاینفک هر نوع نظام مالیات است و بحث های نظری و تجربی متعددی در موافقت و مخالفت با فلسفه وجودی آنها صورت گرفته اند. طرفداران اعطای معافیت، کسورات و مالیات با نرخ صفر بر این باورند که اخذ مالیات از کم درآمدترین اقشار جامعه و حذف هزینه های قابل قبول شخصی در حوزه هایی مانند، کشاورزی و غذا، به صورت مستقیم بر کیفیت زندگی طبقات با سطح درآمدی پایین اثرگذار است و آنها را به عدم تمکین مالیاتی ترغیب می کند. این درحالی است که تضمین و تامین حداقل معیشت برای اقشار کم درآمد جامعه، از مهمترین وظایف هر دولتی به شمار می روند.
مطالعه ی حاضر در پی آن است که ضمن بررسی وضعیت معافیت و مشوق های مالیاتی جمهوری اسلامی ایران برای بخش کشاورزی، تجربه سایر کشورهای سازمان همکاری و توسعه اقتصادی در حوزه معافیت ها و مشوق های کشاورزی را ارائه نماید. استفاده از تجارب کشورهای موفق اقتصادی برای تسریع و کاهش احتمال عدم موفقیت معافیت های مالیاتی کشاورزی از اهمیت ویژه ای برخوردار است.
مواد و روشها: پژوهش حاضر از حیث هدف، کاربردی و از حیث روش و چگونگی جمعآوری اطلاعات تطبیقی تحلیلی است. از آنجایی که پژوهش های گسترده در زمینه معافیت ها و مشوق های مالیاتی در بخش کشاورزی در کشورهای منتخب صورت گرفته اند از این رو این پژوهش یک مطالعه تجربی توصیفی و اسنادی محسوب می شود. مقررات مربوط به داخل کشور از پایگاه اینترنتی سازمان امور مالیاتی و اسناد و منابع مورد نیاز مربوط به تجارب 34 کشور جهان از آمریکای لاتین، آمریکای جنوبی، اروپایی و اقیانوسیه، منتهی به سال 2020 میلادی از پایگاه اطلاعات سازمان توسعه و همکاری اقتصادی (OECD) برداشت شدند.
یافتهها: میزان معافیت های مالیاتی بخش کشاورزی ایران در سال 1401 تنها 3/5 درصد مالیات های مستقیم و 2/2 درصد مجموع درآمدهای مالیاتی است. این موضوع مبین آن است که معافیت ها به نفع سایر بخش های اقتصادی تخصیص یافته اند و بخش کشاورزی در تخصیص بهینه معافیت های مالیاتی، با توجه به سهم 10/4 درصدی از تولید ناخالص داخلی و 15 درصد اشتغال کشوری بهره مندی کمی دارد.
ترکیب سیاست های مالیات کشاورزی در 35 کشور مورد بررسی، به اشکال متفاوتی شامل مالیات بر درآمد، سود و عایدی سرمایه، حق بیمه تامین اجتماعی، مالیات بر حقوق و دستمزد و نیروی کار، مالیات بر دارایی (از جمله مالیات نقل و انتقال اموال) و مالیات بر کالاها و خدمات (شامل مالیات بر فروش و مالیات بر ارزش افزوده) طبقه بندی شده است. معافیت مالیاتی برای کشاورزان کوچک یا کم درآمد، معافیت های مالیاتی برای درآمد حاصل از محصولات خاص، معافیت های مالیاتی برای درآمد از مناطق خاص، معافیت مالیاتی برای درآمد حاصل از فعالیت کشاورزان جوان، معافیت های عایدی سرمایه، حسابداری نقدی، روش«متوسط مالیات بر درآمد»، مشوق های استهلاک، تخفیف های مالیاتی در مورد مالیات بر دارایی هنگام انتقال زمین و املاک کشاورزی برای فروش، هدیه یا ارث، و معافیت از پرداخت مالیات مشاغل محلی یا منطقه ای به صورت گسترده در بخش کشاورزی استفاده شده اند. علاوه بر این، امتیازات و مشوق های مالیاتی که سالیانه گذشته برای بخش کشاورزی ایجاد شده اند دیگر مورد بازبینی و اصلاح و تغییر قرار نگرفتهاند.
اغلب کشورها (مانند ایالات متحده و اتریش) با اجازه دادن به کشاورزان برای استفاده از حسابداری نقدی (یا عدم الزام آنها به نگهداری حساب) نسبت به سایر مشاغل که عموماً ملزم به استفاده از روش حسابداری تعهدی برای ارائه گزارشهای مالیاتی و محاسبه درآمد مشمول مالیات هستند، حمایت های مالیاتی خاصی را برای کشاورزان ارائه می کنند. در روش حسابداری نقدی، درآمدها و هزینه ها را در زمان دریافت یا پرداخت وجه نقد فیزیکی شناسایی می کنند. این به کشاورزان انعطاف پذیری قابل توجهی را در مورد زمان گزارش درآمد و هزینه برای مقاصد مالیاتی می دهد.
نتیجه گیری: امتیازات مالیاتی در نظام مالیات بر درآمد شخصی، بیشتر از رژیم های مالیات بر درآمد شرکت ها هستند (18 کشور از 35 کشور هیچ گونه رفتار ترجیحی را گزارش نمی کنند). در حالیکه این امتیازات به طور کلی، پایه مالیات و در نتیجه پرداخت خانوارهای کشاورز را کاهش می دهند، با هدف کاهش آثار مسائل خاصی مانند کاهش تنوع درآمد، جبران هزینه های بالاتر تولید در مناطق خاص یا برای کشاورزان جوان، کاهش هزینه های اداری برای مزارع کوچک با امکان استفاده از روش حسابداری نقدی و معافیت (بخشی از) سود سرمایه برای تسهیل نقل و انتقالات مزرعه ارائه شده است.
هنگامی که کشاورزان برای محاسبه درآمد مشمول مالیات حاصل از فعالیت های کشاورزی از روش ارزشگذاری یا برآوردی سایر فعالیت های مشابه به جای تعیین درآمد واقعی استفاده می کنند، حسابداری واحد کشاورزی برای آنها ضرورتی ندارد. این رویکرد ویژه، برای محاسبه درآمد مشمول مالیات مزرعه به زمانی برمی گردد که حسابداری در کشاورزی نادر بوده است. اگرچه در بسیاری از کشورها، سیستم مالیات ستانی رفتار مشابهی را در برابر درآمد مزرعه و مالیات سایر مشاغل خوداشتغالی نشان می دهد، اما هنوز تعداد قابل توجهی از کشاورزان در منطقه OECD از مزایای روش های ساده شده حسابداری برخوردار می شوند.
بسیاری از کشورها برای عواید سرمایه ای که در بخش کشاورزی ایجاد می شوند، حمایت های مالیاتی ویژه ای را ارائه می دهند. برای تشویق جانشین پروری و بازسازی مزارع و در نهایت بهره وری این بخش، سود سرمایه یا از مالیات بر درآمد در برخی کشورها مستثنی می شود، یا فقط سهمی از آن مشمول مالیات می شود. مزارع گاهی اوقات به گونه ای ارزش گذاری می شوند که سود آن صفر می شود.
نوع مطالعه: كاربردي |
موضوع مقاله:
مدیریت ریسک بازار و تولید محصولات کشاورزی و منابع طبیعی
دریافت: 1404/5/3 | پذیرش: 1404/9/2
دریافت: 1404/5/3 | پذیرش: 1404/9/2
فهرست منابع
1. Abdi, M., & Rezaei, E. (2015). The Cost-benefit Analysis of Tax Incentives in Iranian Economy in Selected Industries. Journal of Ttax Research, 23(27), 9-33. [In Persian]
2. Central bank of Iran (2022). National Accounts of Iran, Tehran. Iran. [In Persian]
3. Dehgan-Harati, A., Mehrabi Boshrabadi, H., & Rahbar Dehghan, A. (2014). The Effect of Financial and Tax Policies on Agricultural Trade in Iran. Journal of Planning and Budgeting, 19(1), 111-128. [In Persian]
4. Hill, B., & Blandford, D. (2007). Taxation Concessions as Instruments of Agricultural Policy. In 81st Annual Conference, April 2-4, 2007, Reading University, UK (No. 7976). Agricultural Economics Society.
5. Islamic Parliament Research Center. (2023). The review of the seventh development plan law, strategic issues of the public sector (tax system), number 19161. Tehran, Iran. [In Persian]
6. Khanzadi, A., Heidarian, M., & Moradi, S. (2015). Analyzing the role and impacts of Tax revenues on Income distribution and Human development (A Case Study of Iran). Quarterly Journal of Quantitative Economics, 11(4), 135-158. [In Persian]
7. Mojtahid, A., & Ahmadian, A. (2007). The Effect of Government Tax Revenues on Iran's Social Welfare. Economic Research Journal, (Special Tax Issue), 7(1), 71-45. [In Persian]
8. Mosavi Jahromi, Y., Izadi, S. H., Razavi, M., & Khodadadkashi, F. (2017). The Evaluation of Tax Exemptions of Article 132 Impact on Firms' Establishment and Investment in Iran's Less Developed Cities. Journal of Tax Research, 24(32), 35- 58. [In Persian]
9. Nazari, M, Saber-mahani, M. & Deldar, M. (2016). An Investigation of Tax Incentives for Membership in Business Groups. Journal of Tax Research, 24(31), 119-144. [In Persian]
10. OECD (2020), Taxation and Social Security in Agriculture, OECD Publishing, Paris, http://dx.doi.org/10.1787/9789264013650-en. [DOI:10.1787/9789264013650-en]
11. Pajooyan, J., & Darvishi, B. (2010). The Structural Reforms in Iran's Tax System. Journal of Tax Research, 18(8), 9-48.
12. Rezaei, E. (2018). Investigating the Economic Effects of Tax Incentives in Iran's Economy, National Tax Affairs Organization, Tehran, Iran. [In Persian]
13. Shahnoush Foroushani, M. S., & Rajabzadeh, M. (2022). A Pathology of the Present Tax Exemptions and Incentives in the Iranian Economy with a view towards Supporting Production. Defense Economics and Sustainable Development, 6(22), 111-132, [In Persian].
14. Shahnoush Foroushani, M. S., & Rajabzadeh, M. (2022). A Pathology of the Present Tax Exemptions and Incentives in the Iranian Economy with a view towards Supporting Production. Defense Economics and Sustainable Development, 6(22), 111-132. [In Persian]
15. Statistical Center of Iran (2022). The employment and gross domestic product statistics. Tehran, Iran. [In Persian]
16. The Iranian National Tax Administration (2023). Tax expenses of legal entities, Tehran, Iran [In Persian]
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
