بهار و تابستان
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
1- دانشگاه فردوسی مشهد
چکیده: (1 مشاهده)
مقدمه و هدف: با توجه به اینکه دریافت مواد مغذی از جمله پروتئین و کلسیم توصیه شده برای انسان برآورده نمی‌شود، فرصت‌هایی برای بازطراحی جایگاه محصولات غذایی به‌منظور بهینه‌سازی مصرف غذا و موادمغذی متناسب با نیازها و ترجیحات مصرف‌کنندگان وجود دارد. اقتصاد رفتاری نشان می‌دهد فرآیندهای تصمیم‌گیری همواره عقلایی نیستند و به‌شدت تحت تأثیر جهت‌گیری‌های روانشناختی و واکنش‌های سریع و گاه ناخودآگاه قرار می‌گیرند؛ در همین راستا، تلنگر به‌عنوان ابزاری در این حوزه، بدون محدود کردن گزینه‌های انتخاب یا تغییر انگیزه‌های اقتصادی، رفتار افراد را به شیوه‌ای قابل پیش‌بینی تغییر می‌دهد. لذا هدف از انجام این پژوهش بررسی این است که چگونه ابزارهای اقتصاد رفتاری مانند تلنگر تشویقی و تلنگر تصویری، در قالب آنچه مصرف‌کنندگان هنگام خرید بر روی بسته‌بندی مواد غذایی مشاهده می‌کنند، می‌تواند آگاهانه یا ناآگاهانه بر تصمیم‌های انتخاب غذایی آنان اثرگذار باشد.
مواد و روش‌ها: این پژوهش به بررسی نان فانتزی با ریزمغذیهای افزایش یافته مانند پروتئین انجام شده است. داده‌ها از طریق پرسشنامه آنلاین از ۱۹۰ شرکت‌کننده که به‌طور تصادفی از سطوح مختلف سنی، جنسیتی، تحصیلی و درآمدی انتخاب شدند، جمع‌آوری گردیده است. پرسشنامه شامل سه بخش اطلاعات جمعیت‌شناختی، آزمایش آنلاین مبتنی بر انتخاب مجازی بسته‌بندی نان فانتزی در سه شرایط (کنترل، تلنگر تشویقی مبتنی بر متن، و تلنگر تصویری مبتنی بر نماد سلامتی)، و پرسش‌هایی پیرامون شناخت و ارزیابی رفتار و باورهای مصرف‌کننده نسبت به غذای سالم و ابزار تلنگر. برای آزمون معناداری تفاوت میان سه شرایط از آزمون کای‌دو و برای مقایسه اثر شرایط مختلف بر انتخاب نان از مدل رگرسیون لاجیت دوجمله‌ای با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و Excel استفاده شد.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که حدود ۶۱ درصد از پاسخگویان ترویج استفاده از موادغذایی غنی‌شده با ریزمغذی‌ها را اثربخش دانستند، در حالی‌که درصد کمی از افراد مخالف این اثربخشی بودند. همچنین درصد بالایی از پاسخدهندگان بر این باور بودند که مصرف موادغذایی با ریزمغذی و مواد معدنی افزایش‌یافته بر سلامت جسمانی اثرگذار است، هرچند نزدیک به یک‌پنجم پاسخگویان به برچسب‌ها و نمادهای روی بسته‌بندی بی‌اعتماد بودند. همچنین، نتایج حاکی از آن است که در شرایط استفاده از تلنگر تشویقی، تعداد بیشتری از شرکتکنندگان نسبت به شرایط کنترل، نان فانتزی ب را انتخاب کردهاند. در خصوص حالت سوم که از تلنگر تصویری و برچسب سلامتی بهره گرفته شده بود، شواهد نشان داد که شرکتکنندگان نان فانتزی ب را به نان فانتزی الف ترجیح دادهاند.
نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش نشان داد که به‌کارگیری تلنگر بر روی بسته‌بندی مواد غذایی می‌تواند بر انتخاب غذا و تصمیم به خرید سالم‌تر مصرف‌کنندگان مؤثر باشد. هرچند هر دو نوع تلنگر (تشویقی و تصویری) در تغییر انتخاب غذایی مؤثر بودند، اثر تلنگر تصویری بیشتر و غالب‌تر از تلنگر تشویقی بوده است. بر این اساس، پیشنهاد می‌شود سیاست‌گذاران بخش سلامت به اثربخشی تلنگرهای شناسایی‌شده در این مطالعه توجه کنند و همچنین سیاست‌های لازم برای افزایش اعتماد مصرف‌کنندگان به نمادها و برچسب‌های روی بسته‌بندی محصولات غذایی اتخاذ شود.
مواد و روش‌ها: این پژوهش به بررسی نان فانتزی با ریزمغذیهای افزایش یافته مانند پروتئین انجام شده است. داده‌ها از طریق پرسشنامه آنلاین از ۱۹۰ شرکت‌کننده که به‌طور تصادفی از سطوح مختلف سنی، جنسیتی، تحصیلی و درآمدی انتخاب شدند، جمع‌آوری گردیده است. پرسشنامه شامل سه بخش اطلاعات جمعیت‌شناختی، آزمایش آنلاین مبتنی بر انتخاب مجازی بسته‌بندی نان فانتزی در سه شرایط (کنترل، تلنگر تشویقی مبتنی بر متن، و تلنگر تصویری مبتنی بر نماد سلامتی)، و پرسش‌هایی پیرامون شناخت و ارزیابی رفتار و باورهای مصرف‌کننده نسبت به غذای سالم و ابزار تلنگر. برای آزمون معناداری تفاوت میان سه شرایط از آزمون کای‌دو و برای مقایسه اثر شرایط مختلف بر انتخاب نان از مدل رگرسیون لاجیت دوجمله‌ای با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و Excel استفاده شد.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که حدود ۶۱ درصد از پاسخگویان ترویج استفاده از موادغذایی غنی‌شده با ریزمغذی‌ها را اثربخش دانستند، در حالی‌که درصد کمی از افراد مخالف این اثربخشی بودند. همچنین درصد بالایی از پاسخدهندگان بر این باور بودند که مصرف موادغذایی با ریزمغذی و مواد معدنی افزایش‌یافته بر سلامت جسمانی اثرگذار است، هرچند نزدیک به یک‌پنجم پاسخگویان به برچسب‌ها و نمادهای روی بسته‌بندی بی‌اعتماد بودند. همچنین، نتایج حاکی از آن است که در شرایط استفاده از تلنگر تشویقی، تعداد بیشتری از شرکتکنندگان نسبت به شرایط کنترل، نان فانتزی ب را انتخاب کردهاند. در خصوص حالت سوم که از تلنگر تصویری و برچسب سلامتی بهره گرفته شده بود، شواهد نشان داد که شرکتکنندگان نان فانتزی ب را به نان فانتزی الف ترجیح دادهاند.
نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش نشان داد که به‌کارگیری تلنگر بر روی بسته‌بندی مواد غذایی می‌تواند بر انتخاب غذا و تصمیم به خرید سالم‌تر مصرف‌کنندگان مؤثر باشد. هرچند هر دو نوع تلنگر (تشویقی و تصویری) در تغییر انتخاب غذایی مؤثر بودند، اثر تلنگر تصویری بیشتر و غالب‌تر از تلنگر تشویقی بوده است. بر این اساس، پیشنهاد می‌شود سیاست‌گذاران بخش سلامت به اثربخشی تلنگرهای شناسایی‌شده در این مطالعه توجه کنند و همچنین سیاست‌های لازم برای افزایش اعتماد مصرف‌کنندگان به نمادها و برچسب‌های روی بسته‌بندی محصولات غذایی اتخاذ شود.
نوع مطالعه: پژوهشي |
دریافت: 1403/6/7 | پذیرش: 1405/6/16
دریافت: 1403/6/7 | پذیرش: 1405/6/16
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
