بهار و تابستان
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
چکیده: (1 مشاهده)
مقدمه و هدف: کاهش گرده‌افشان‌ها یکی از مهم‌ترین تهدیدهای اکولوژیکی برای نظام‌های کشاورزی-غذایی اروپا است، زیرا گرده‌افشانی با واسطه جانوران در تولید، کیفیت و پایداری عرضه بسیاری از محصولات باارزش نقش اساسی دارد. اهمیت اقتصادی این خدمت اکوسیستمی صرفاً به عملکرد مزرعه محدود نمی‌شود؛ زیرا محصولات کشاورزی وابسته از طریق بازار نهاده‌ها، صنایع فرآوری مواد غذایی و مصرف خانوار با سایر بخش‌های اقتصاد ارتباط دارند. با وجود اهمیت موضوع، بسیاری از مطالعات پیشین بر ابعاد زیست‌فیزیکی، زراعی یا ارزش‌گذاری مستقیم اقتصادی در سطح محصولات و مزارع تمرکز داشته‌اند. این رویکردها برای نشان دادن اهمیت گرده‌افشانی ضروری‌اند، اما تعدیلات قیمت، جانشینی میان کالاها و عوامل تولید و بازخوردهای بین‌بخشی را به‌طور کامل بازنمایی نمی‌کنند. هدف این مطالعه، تدوین یک چارچوب تعادل عمومی قابل محاسبه شفاف و قابل تکرار برای ارزیابی آثار کل‌اقتصادی شوک‌های خدمات گرده‌افشانی و مقایسه دو نوع مداخله سیاستی در نظام کشاورزی-غذایی اروپا است. نوآوری اصلی مطالعه آن است که خدمات گرده‌افشانی به‌جای آنکه صرفاً به‌صورت یک شوک عمومی بهره‌وری بازنمایی شود، به‌عنوان یک نهاده اولیه متمایز در ساختار تولید محصولات وابسته به گرده‌افشانی وارد می‌شود.
مواد و روش‌ها: در این پژوهش از یک مدل ایستای تک‌کشوری تعادل عمومی قابل محاسبه استفاده شد که بر اساس ماتریس حسابداری اجتماعی زیستی ایتالیا برای سال 2015 کالیبره شده است. برای انطباق ساختار داده با هدف مطالعه، حساب‌های تولیدی و کالایی در پنج گروه اصلی شامل محصولات زراعی وابسته به گرده‌افشانی، محصولات زراعی غیروابسته، دام و محصولات دامی، صنایع فرآوری مواد غذایی و سایر فعالیت‌های غیرکشاورزی تجمیع شدند. عوامل اولیه تولید شامل نیروی کار، سرمایه و خدمات گرده‌افشانی است و ساختار نهادی خانوار، بنگاه، دولت و بقیه جهان را دربر می‌گیرد. پارامترهای مدل به‌گونه‌ای کالیبره شدند که تعادل مبنا جریان‌های ثبت‌شده در SAM سال 2015 را بازتولید کند. ضرایب وابستگی محصولات به گرده‌افشانی بر اساس طبقه‌بندی Klein et al. (2007) تعیین شدند و در حساب‌های تجمیعی، اطلاعات سهم سطح برداشت برای تجمیع ضرایب مورد استفاده قرار گرفت. سپس سهم متناظر خدمات گرده‌افشانی از بلوک ارزش افزوده فعالیت‌های وابسته جدا و به‌عنوان عامل اولیه POL ثبت شد؛ ارزش افزوده باقی‌مانده نیز میان نیروی کار و سرمایه متناسب با سهم اولیه آن‌ها تخصیص یافت. این بازتخصیص جمع ارزش افزوده و توازن SAM را تغییر نمی‌دهد. در نسخه تجمیع‌شده مدل، سهم کالیبره‌شده POL در ارزش افزوده بخش محصولات وابسته به گرده‌افشانی 0.40 است. بازار کالاها از ساختار آرمینگتون و تابع CET استفاده می‌کند. کشش‌های تجاری در سطح محصول از GTAP Database گرفته و بر اساس ترکیب محصولات هر حساب تجمیعی میانگین‌گیری شدند؛ مقادیر نهایی کشش آرمینگتون و CET به‌ترتیب 0.70 و 2.00 هستند. در بسته‌شدن کلان‌اقتصادی، عرضه نیروی کار و سرمایه ثابت و با اشتغال کامل فرض شده، نرخ ارز ثابت است و پس‌انداز خارجی برای حفظ تراز خارجی به‌صورت درون‌زا تعدیل می‌شود. سناریوهای اکتشافی شامل کاهش 10 و 30 درصدی اثربخشی گرده‌افشانی، کاهش 30 درصدی همراه با حمایت تولیدی هدفمند و کاهش 30 درصدی همراه با احیای جزئی اکوسیستم هستند. کاهش‌های 10 و 30 درصدی به‌عنوان دو شدت اکتشافی تعریف شده‌اند و نباید به‌عنوان برآورد تجربی یا پیش‌بینی کاهش آینده گرده‌افشانی تفسیر شوند.
یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد کاهش خدمات گرده‌افشانی آثار تولیدی نامتوازن و قابل‌توجهی ایجاد می‌کند و بیشترین زیان در محصولات وابسته به گرده‌افشانی متمرکز است. در سناریوی کاهش 10 درصدی اثربخشی گرده‌افشانی، ستانده محصولات وابسته و صنایع فرآوری غذایی به‌ترتیب حدود 4.7 و 3.5 درصد کاهش می‌یابد. با افزایش شدت شوک به 30 درصد، این کاهش‌ها به حدود 14.5 و 11.5 درصد می‌رسند. در سناریوی حمایت تولیدی، افت ستانده این دو گروه به‌ترتیب به حدود 11.1 و 8.7 درصد و در سناریوی احیای جزئی به حدود 7.1 و 5.4 درصد محدود می‌شود. تغییرات سایر بخش‌های اقتصاد در تمام سناریوها بسیار کوچک باقی می‌ماند. در سناریوی کاهش 10 درصدی، قیمت تولیدکننده 3.53 درصد و قیمت مواد غذایی 0.06 درصد افزایش می‌یابد و درآمد واقعی خانوار تجمیعی 0.08 درصد کاهش می‌یابد. در سناریوی کاهش 30 درصدی، افزایش قیمت تولیدکننده و مواد غذایی به‌ترتیب به 12.56 و 0.20 درصد می‌رسد و درآمد واقعی خانوار 0.28 درصد کاهش می‌یابد. در سناریوی حمایت تولیدی، افزایش قیمت تولیدکننده و مواد غذایی به‌ترتیب 9.19 و 0.15 درصد و کاهش درآمد واقعی خانوار 0.20 درصد است؛ در سناریوی احیای جزئی، مقادیر متناظر 5.50، 0.09 و کاهش 0.12 درصدی هستند. دستمزد و بازده سرمایه نیز در سناریوهای شوک کاهش می‌یابند. بازده عامل POL در سناریوهای کاهش 10 و 30 درصدی به‌ترتیب 1.02 و 2.69 درصد کاهش می‌یابد، در حالی که در سناریوی حمایت 3.95 درصد افزایش و در سناریوی احیا 1.50 درصد کاهش نشان می‌دهد. با توجه به بسته‌شدن مدل، پس‌انداز خارجی در سناریوهای کاهش 10 و 30 درصدی به‌ترتیب 2.94 و 11.45 درصد افزایش می‌یابد؛ این تغییر در سناریوهای حمایت و احیا به‌ترتیب 8.05 و 4.69 درصد است. این مقادیر بیانگر تعدیل حساب خارجی تحت نرخ ارز ثابت هستند و نباید به‌عنوان تغییر مستقیم واردات یا صادرات تفسیر شوند. از آنجا که خانوار در مدل به‌صورت یک نهاد تجمیعی بازنمایی شده است، نتایج امکان استنباط درباره تفاوت آثار رفاهی میان گروه‌های درآمدی را فراهم نمی‌کنند.
نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد خدمات گرده‌افشانی علاوه بر نقش اکولوژیکی، یک نهاده اقتصادی مهم در ساختار تولید است و محدودیت در این خدمت می‌تواند از طریق پیوندهای تولیدی، قیمت‌ها و درآمد عوامل به سایر اجزای اقتصاد منتقل شود. هر دو مداخله سیاستی بخشی از آثار شوک شدید را تعدیل می‌کنند و تحت پارامترگذاری سناریوهای حاضر، احیای جزئی کاهش بیشتری در افت تولید، فشار قیمتی و زیان درآمد واقعی خانوار نسبت به سناریوی حمایت تولیدی نشان می‌دهد. با این حال، از آنجا که هزینه و طراحی دو مداخله یکسان نیست، این نتیجه نباید به‌عنوان رتبه‌بندی هزینه–اثربخشی سیاست‌ها تفسیر شود. از منظر سیاستی، نتایج بر ضرورت در نظر گرفتن اقدامات حمایتی در کنار سیاست‌های حفاظت و احیای خدمات گرده‌افشانی تأکید دارند. همچنین، به دلیل ایستا بودن مدل، نتایج بیانگر تفاوت میان تعادل‌های مقایسه‌ای هستند و مسیر زمانی کاهش یا بازیابی خدمات گرده‌افشانی را شبیه‌سازی نمی‌کنند. توسعه مدل به یک چارچوب dynamic CGE و تفکیک خانوارها می‌تواند در مطالعات آینده امکان بررسی مسیرهای زمانی، هزینه‌های تعدیل و آثار توزیعی را فراهم سازد.
مواد و روش‌ها: در این پژوهش از یک مدل ایستای تک‌کشوری تعادل عمومی قابل محاسبه استفاده شد که بر اساس ماتریس حسابداری اجتماعی زیستی ایتالیا برای سال 2015 کالیبره شده است. برای انطباق ساختار داده با هدف مطالعه، حساب‌های تولیدی و کالایی در پنج گروه اصلی شامل محصولات زراعی وابسته به گرده‌افشانی، محصولات زراعی غیروابسته، دام و محصولات دامی، صنایع فرآوری مواد غذایی و سایر فعالیت‌های غیرکشاورزی تجمیع شدند. عوامل اولیه تولید شامل نیروی کار، سرمایه و خدمات گرده‌افشانی است و ساختار نهادی خانوار، بنگاه، دولت و بقیه جهان را دربر می‌گیرد. پارامترهای مدل به‌گونه‌ای کالیبره شدند که تعادل مبنا جریان‌های ثبت‌شده در SAM سال 2015 را بازتولید کند. ضرایب وابستگی محصولات به گرده‌افشانی بر اساس طبقه‌بندی Klein et al. (2007) تعیین شدند و در حساب‌های تجمیعی، اطلاعات سهم سطح برداشت برای تجمیع ضرایب مورد استفاده قرار گرفت. سپس سهم متناظر خدمات گرده‌افشانی از بلوک ارزش افزوده فعالیت‌های وابسته جدا و به‌عنوان عامل اولیه POL ثبت شد؛ ارزش افزوده باقی‌مانده نیز میان نیروی کار و سرمایه متناسب با سهم اولیه آن‌ها تخصیص یافت. این بازتخصیص جمع ارزش افزوده و توازن SAM را تغییر نمی‌دهد. در نسخه تجمیع‌شده مدل، سهم کالیبره‌شده POL در ارزش افزوده بخش محصولات وابسته به گرده‌افشانی 0.40 است. بازار کالاها از ساختار آرمینگتون و تابع CET استفاده می‌کند. کشش‌های تجاری در سطح محصول از GTAP Database گرفته و بر اساس ترکیب محصولات هر حساب تجمیعی میانگین‌گیری شدند؛ مقادیر نهایی کشش آرمینگتون و CET به‌ترتیب 0.70 و 2.00 هستند. در بسته‌شدن کلان‌اقتصادی، عرضه نیروی کار و سرمایه ثابت و با اشتغال کامل فرض شده، نرخ ارز ثابت است و پس‌انداز خارجی برای حفظ تراز خارجی به‌صورت درون‌زا تعدیل می‌شود. سناریوهای اکتشافی شامل کاهش 10 و 30 درصدی اثربخشی گرده‌افشانی، کاهش 30 درصدی همراه با حمایت تولیدی هدفمند و کاهش 30 درصدی همراه با احیای جزئی اکوسیستم هستند. کاهش‌های 10 و 30 درصدی به‌عنوان دو شدت اکتشافی تعریف شده‌اند و نباید به‌عنوان برآورد تجربی یا پیش‌بینی کاهش آینده گرده‌افشانی تفسیر شوند.
یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد کاهش خدمات گرده‌افشانی آثار تولیدی نامتوازن و قابل‌توجهی ایجاد می‌کند و بیشترین زیان در محصولات وابسته به گرده‌افشانی متمرکز است. در سناریوی کاهش 10 درصدی اثربخشی گرده‌افشانی، ستانده محصولات وابسته و صنایع فرآوری غذایی به‌ترتیب حدود 4.7 و 3.5 درصد کاهش می‌یابد. با افزایش شدت شوک به 30 درصد، این کاهش‌ها به حدود 14.5 و 11.5 درصد می‌رسند. در سناریوی حمایت تولیدی، افت ستانده این دو گروه به‌ترتیب به حدود 11.1 و 8.7 درصد و در سناریوی احیای جزئی به حدود 7.1 و 5.4 درصد محدود می‌شود. تغییرات سایر بخش‌های اقتصاد در تمام سناریوها بسیار کوچک باقی می‌ماند. در سناریوی کاهش 10 درصدی، قیمت تولیدکننده 3.53 درصد و قیمت مواد غذایی 0.06 درصد افزایش می‌یابد و درآمد واقعی خانوار تجمیعی 0.08 درصد کاهش می‌یابد. در سناریوی کاهش 30 درصدی، افزایش قیمت تولیدکننده و مواد غذایی به‌ترتیب به 12.56 و 0.20 درصد می‌رسد و درآمد واقعی خانوار 0.28 درصد کاهش می‌یابد. در سناریوی حمایت تولیدی، افزایش قیمت تولیدکننده و مواد غذایی به‌ترتیب 9.19 و 0.15 درصد و کاهش درآمد واقعی خانوار 0.20 درصد است؛ در سناریوی احیای جزئی، مقادیر متناظر 5.50، 0.09 و کاهش 0.12 درصدی هستند. دستمزد و بازده سرمایه نیز در سناریوهای شوک کاهش می‌یابند. بازده عامل POL در سناریوهای کاهش 10 و 30 درصدی به‌ترتیب 1.02 و 2.69 درصد کاهش می‌یابد، در حالی که در سناریوی حمایت 3.95 درصد افزایش و در سناریوی احیا 1.50 درصد کاهش نشان می‌دهد. با توجه به بسته‌شدن مدل، پس‌انداز خارجی در سناریوهای کاهش 10 و 30 درصدی به‌ترتیب 2.94 و 11.45 درصد افزایش می‌یابد؛ این تغییر در سناریوهای حمایت و احیا به‌ترتیب 8.05 و 4.69 درصد است. این مقادیر بیانگر تعدیل حساب خارجی تحت نرخ ارز ثابت هستند و نباید به‌عنوان تغییر مستقیم واردات یا صادرات تفسیر شوند. از آنجا که خانوار در مدل به‌صورت یک نهاد تجمیعی بازنمایی شده است، نتایج امکان استنباط درباره تفاوت آثار رفاهی میان گروه‌های درآمدی را فراهم نمی‌کنند.
نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد خدمات گرده‌افشانی علاوه بر نقش اکولوژیکی، یک نهاده اقتصادی مهم در ساختار تولید است و محدودیت در این خدمت می‌تواند از طریق پیوندهای تولیدی، قیمت‌ها و درآمد عوامل به سایر اجزای اقتصاد منتقل شود. هر دو مداخله سیاستی بخشی از آثار شوک شدید را تعدیل می‌کنند و تحت پارامترگذاری سناریوهای حاضر، احیای جزئی کاهش بیشتری در افت تولید، فشار قیمتی و زیان درآمد واقعی خانوار نسبت به سناریوی حمایت تولیدی نشان می‌دهد. با این حال، از آنجا که هزینه و طراحی دو مداخله یکسان نیست، این نتیجه نباید به‌عنوان رتبه‌بندی هزینه–اثربخشی سیاست‌ها تفسیر شود. از منظر سیاستی، نتایج بر ضرورت در نظر گرفتن اقدامات حمایتی در کنار سیاست‌های حفاظت و احیای خدمات گرده‌افشانی تأکید دارند. همچنین، به دلیل ایستا بودن مدل، نتایج بیانگر تفاوت میان تعادل‌های مقایسه‌ای هستند و مسیر زمانی کاهش یا بازیابی خدمات گرده‌افشانی را شبیه‌سازی نمی‌کنند. توسعه مدل به یک چارچوب dynamic CGE و تفکیک خانوارها می‌تواند در مطالعات آینده امکان بررسی مسیرهای زمانی، هزینه‌های تعدیل و آثار توزیعی را فراهم سازد.
واژه‌های کلیدی: مدل‌سازی تعادل عمومی قابل محاسبه (CGE)، خدمات گرده‌افشانی، شوک‌های خدمات اکوسیستمی، نظام‌های کشاورزی-غذایی، تاب‌آوری
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
اقتصاد و بازاریابی دیجیتال کشاورزی و منابع طبیعی
دریافت: 1405/4/30 | پذیرش: 1405/7/15
دریافت: 1405/4/30 | پذیرش: 1405/7/15
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
