Economy and Food Security

fa اثر رانت زمان بر تکمیل پروژه‌‌های احداث: (مطالعه موردی صنایع تبدیلی و تکمیلی کشاورزی استان مازندران) The Effect of Time Rent on the Completion of Construction Projects: A Case Study of Agricultural Conversion and Complementary Industries in Mazandaran Province مدیریت ریسک بازار و تولید محصولات کشاورزی و منابع طبیعی پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">چکیده مبسوط مقدمه و هدف: استقرار صنایع کشاورزی، به‌ویژه صنایع تبدیلی و تکمیلی، در مناطق روستایی نقش بسیار مهمی در توسعه پایدار روستاها ایفا می‌کند. این صنایع با ایجاد فرصت‌های شغلی جدید، افزایش درآمد خانوارهای روستایی و بهبود سطح رفاه اقتصادی، می‌توانند به&lrm; طور مؤثری از مهاجرت نیروی کار روستایی به شهرها جلوگیری نمایند. مهاجرت بی‌رویه روستاییان به شهرها علاوه &lrm;بر ایجاد مشکلات اجتماعی و اقتصادی در مناطق شهری، موجب تضعیف بخش کشاورزی و کاهش تولیدات داخلی می‌شود. از این‌رو، توسعه صنایع تبدیلی در مجاورت مزارع و واحدهای تولیدی کشاورزی می‌تواند به حفظ جمعیت روستایی و تقویت بنیان‌های اقتصادی این مناطق کمک شایانی کند. علاوه &lrm;بر این، وجود صنایع تبدیلی کشاورزی سبب کاهش ضایعات محصولات کشاورزی، بهبود فرآیند نگهداری و بسته‌بندی، تسهیل در امر حمل‌ونقل، افزایش عمر مفید محصولات و ایجاد ارزش افزوده برای تولیدات خام می‌شود. همچنین، این صنایع به توسعه بخش خدمات، بهبود زیرساخت‌ها و ارتقای سطح فناوری در مناطق روستایی منجر می &lrm;شوند و ارتباط بین بخش کشاورزی و صنعت را تقویت می‌کنند. در نتیجه، بررسی چالش‌ها و موانع موجود در مسیر ایجاد و توسعه این صنایع از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. یکی از مهم‌ترین مراحل در توسعه صنایع تبدیلی، مرحله احداث و راه‌اندازی واحدهای صنعتی است. رفتار سرمایه‌گذاران در این مرحله و مشکلات پیش‌روی آنان می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در موفقیت یا شکست پروژه داشته باشد. طولانی شدن فرآیند احداث این واحدها نه &lrm;تنها باعث افزایش هزینه‌های بالاسری و مالی می‌شود، بلکه می‌تواند زمینه‌ساز ورود رقبا، از دست &lrm;رفتن بازارهای هدف، کاهش قدرت رقابتی و عقب‌ماندگی فناورانه گردد. به&lrm; عبارت دیگر، هرچه زمان احداث یک واحد صنعتی طولانی‌تر شود، تأثیر تورم و نوسانات اقتصادی بر هزینه‌های پروژه افزایش می &lrm;یابد و توجیه اقتصادی آن با چالش جدی مواجه می‌شود. بنابراین، شناسایی و تحلیل عوامل اثرگذار بر مدت &lrm;زمان ساخت صنایع تبدیلی و تکمیلی کشاورزی امری ضروری و اجتناب‌ناپذیر است. هدف اصلی این پژوهش، بررسی این عوامل و ارائه شواهد علمی برای بهبود سیاست‌گذاری در این حوزه است. مواد و روش‌‌ها: در این مطالعه، از اطلاعات مربوط به ۱۲۹۰ واحد فعال صنایع تبدیلی کشاورزی استان مازندران در سال ۱۳۹۸ استفاده شده است. برای شناسایی عوامل اثرگذار بر مدت &lrm;زمان احداث این واحدها، از الگوی خطی سلسله‌مراتبی استفاده گردید. این الگو به&lrm; دلیل قابلیت تفکیک اثرات در سطوح مختلف، امکان تحلیل دقیق‌تری از نقش عوامل فردی و زمانی را فراهم می‌سازد. در این راستا، واحدهای مورد مطالعه براساس سال شروع ساخت طبقه‌بندی شدند. انتخاب سال شروع ساخت به &lrm;عنوان مبنای تقسیم‌بندی زمانی، به&lrm; منظور در نظر گرفتن شرایط اقتصادی، نهادی و محیطی فعالان اقتصادی در دوره‌های مختلف صورت گرفته است. این شرایط شامل تغییرات سیاستی، نوسانات اقتصادی، سطح تورم، دسترسی به منابع مالی و وضعیت بازار هستند که همگی می‌توانند بر مدت زمان احداث پروژه‌ها اثرگذار باشند. یافته‌‌ها: براساس نتایج الگوی سلسله مراتبی دوسطحی، مقدار آماره مربوط به آزمون LR (199/16) نشان می‌‌دهد که الگوی دوسطحی نسبت به الگوی یک سطحی ارجحیت دارد و فرض صفر مبنی&lrm; بر یکسان بودن نتایج این دو الگو رد می‌‌شود. متغیرهای نوع مالکیت مکان استقرار و نوع فعالیت در کنار عامل زمان بر مدت ساخت صنایع تبدیلی اثرگذار هستند، به &lrm;طوری‌که با افزایش اندازه فعالیت (ظرفیت پیشنهادی سرانه) به &lrm;میزان یک تن در متر مربع، مدت زمان تکمیل واحد 0/01 سال (کمتر از یک ماه) افزایش می‌‌یابد. علاوه &lrm;بر این، واحدهای خصوصی دو ماه زودتر از واحدهای تعاونی و سهامی تکمیل خواهند شد و به بهره‌‌برداری می‌‌رسند. همچنین، اگر واحدهای جدید در گروه زراعی باشند نسبت به فعالیت‌‌های باغی و دامی به &lrm;ترتیب 15 و 8/5 ماه زودتر به بهره‌‌برداری می‌‌رسند. علاوه &lrm;بر این، اگر یک واحد تبدیلی در شهرک‌‌های صنعتی بخواهد احداث گردد، مدت &lrm;زمان احداث آن 0/84 سال (10 ماه) بیشتر از سایر واحدها است و واحدهای مستقر در سایر مناطق زودتر به مرحله بهره‌‌برداری می‌‌رسند. عامل زمان نیز به &lrm;طور متوسط 38 درصد از تغییرات در مدت زمان تکمیل واحدها را توضیح می‌‌دهد. کمترین و بیشترین میزان اثرگذاری این متغیر (25 و 46 درصد) چشمگیر هستند. نتیجه‌‌گیری: ایجاد مشاغل مرتبط با بخش کشاورزی نظیر صنایع تبدیلی و تکمیلی بخش کشاورزی در مناطق روستایی یکی از راه‌‌های ایجاد شغل و بهبود وضعیت درآمدی خانوارهای روستایی به &lrm;شمار می‌‌آید. لذا، برداشتن موانع پیش روی ایجاد این صنایع موجب شکل‌‌گیری تعداد بیشتری از این صنایع در مناطق روستایی خواهد شد. سهم عامل زمان گویای آن است که چنان&lrm;چه یک فعال اقتصادی در زمان‌‌های متفاوت اقدام به شروع احداث واحد کند، مدت زمانی که برای احداث واحد خود صرف می‌‌کند، متفاوت است، به گونه‌‌ای که به &lrm;طور متوسط 38 درصد تغییرات در مدت زمان تکمیل واحد تحت تأثیر زمان شروع ساخت است. علاوه &lrm;&lrm;بر عامل زمان، متغیرهایی چون نوع مالکیت، نوع فعالیت و مکان استقرار نیز بر مدت&lrm;زمان تکمیل پروژه‌‌های احداث اثرگذار هستند. در این مطالعه، با توجه به رانت زمان مواردی چون برقراری عدالت اقتصادی، کنترل عوامل تشکیل &lrm;دهنده زمان نظیر تورم و اعمال سیاست‌‌های درست و صحیح در کشور توصیه شده است. همچنین، اولویت‌‌بندی در اعطای جوازهای جدید براساس نوع مالکیت و نوع فعالیت صورت پذیرد. به&lrm; منظور تسریع روند احداث صنایع تبدیلی در شهرک‌‌های صنعتی، توصیه می‌‌گردد که مشکلات و نارسایی‌‌های این مناطق برطرف گردد چرا که این مناطق به &lrm;دلیل دارا بودن زیرساخت‌‌های لازم و ضروری صنایع از مکان‌‌های مهم جهت احداث به &lrm;شمار می‌‌آیند.  </div> <div style="text-align: justify;">Extended Abstract Background: The establishment of agricultural industries—particularly agro-processing and complementary industries—in rural areas plays a highly significant role in the sustainable development of villages. By creating new employment opportunities, increasing rural household incomes, and improving overall economic welfare, these industries can effectively reduce the migration of rural labor to urban areas. Uncontrolled rural-to-urban migration, in addition to generating social and economic problems in cities, leads to the weakening of the agricultural sector and a decline in domestic production. Therefore, developing agro-processing industries in close proximity to farms and agricultural production units can greatly contribute to retaining the rural population and strengthening the economic foundations of rural regions. Moreover, the presence of agro-processing industries reduces post-harvest losses, improves storage and packaging processes, facilitates transportation, extends the shelf life of products, and creates value-added for raw agricultural outputs. These industries also promote the development of the service sector, improve infrastructure, enhance technological levels in rural areas, and strengthen the linkage between agriculture and industry. Consequently, it is of particular importance to examine the challenges and obstacles in the establishment and development of these industries. One of the most critical stages in the development of agro-processing industries is the construction and commissioning phase of industrial units. Investor behavior at this stage and the constraints they face can play a decisive role in the success or failure of projects. Prolonged construction periods not only increase overhead and financial costs but may also pave the way for competitors to enter the market, lead to the loss of target markets, reduce competitiveness, and result in technological backwardness. In other words, the longer the construction period of an industrial unit, the greater the impact of inflation and economic fluctuations on project costs, thereby seriously challenging its economic feasibility. Therefore, identifying and analyzing factors affecting the construction duration of agro-processing and complementary agricultural industries is both necessary and unavoidable. This study mainly aims to investigate these factors and provide empirical evidence to improve policymaking in this field. Methods: This study utilizes data from 1,290 active agro-processing units in Mazandaran Province in 2019. A hierarchical linear model was employed to identify factors affecting the construction duration of these units. Due to its ability to disentangle effects at different levels, this model allows for a more precise analysis of the roles of individual-level and time-related factors. Accordingly, the studied units were categorized based on their year of construction commencement. The start year of construction, as the basis for temporal classification, was chosen to account for the economic, institutional, and environmental conditions faced by economic agents in different periods. These conditions include policy changes, economic fluctuations, inflation rates, access to financial resources, and market conditions, all of which can influence the duration of project construction. Results: The results of the two-level hierarchical model show that the type of ownership, the location of establishment, and the type of activity, along with the time factor, have an effect on the construction duration of conversion industries. Private ownership has a negative effect on the construction duration of transformation industries in Mazandaran Province, and these units are put into operation faster than joint-stock and cooperative units. Moreover,  if the new units are in the agricultural group, they will be put into operation 15 and 8.5 months earlier than garden and livestock activities, respectively. In addition, if a conversion unit is to be built in industrial towns, the duration of its construction is 0.84 years (10 months) longer than that of other units, and the units located in other areas reach the operational stage sooner. The time factor also explains, on average, 38% of the changes in the duration of completing the units. The minimum and maximum effects of this variable are, respectively, 25 and 46%, which are significant. Conclusion: The share of the time factor shows that, if an economic operator starts building a unit at different times, the time they spend building their unit is different, in such a way that, on average, 38% of the changes in the unit completion time are affected by the construction start time. In addition to the time factor, variables such as the type of ownership, the type of activity, and the place of establishment also have an effect on the completion time of construction projects. According to the time rent, things, such as establishing economic justice, controlling factors that make up time such as inflation, and applying correct policies in the country, are recommended in this study. Furthermore, the granting of new licenses should be prioritized based on the type of ownership and the type of activity. To speed up the process of building conversion industries in industrial towns, it is recommended to solve the problems and shortcomings of these areas because these areas are important places for construction due to having the necessary infrastructure for industries.  </div> استان مازندران, صنایع تبدیلی و تکمیلی کشاورزی, رانت زمان, مدل‌‌های چندسطحی Agricultural conversion and complementary industries, Construction, Multilevel models, Mazandaran province, Time rent 129 136 http://efs.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-127-2&slc_lang=fa&sid=1 رقیه زاهدیان تجنکی rozahedian@gmail.com 1003194753284600997 1003194753284600997 Yes Faculty of Agricultural Engineering, Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University, Sari, Iran دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران